CATL «nafas oladigan» litiy-havo batareyasini örganmoqda: u elektromobillarga 2000 km yuriş imkonini bera oladimi

Xitoyning IT Home naşri litiy-havo batareyalari elektromobillarga bir marta quvvatlantirişda 2000 km gaça yuriş imkonini berişi va qattiq jismli batareyalarga nisbatan beş baravar yuqori energiya ziçligiga ega bölişi mumkinligi haqidagi da’volarni yana kün tartibiga olib çiqdi. CarNewsChina naşri bu xabarni batafsil tahlil qilib, ularning hozirça faqat nazariy imkoniyat ekanini ta’kidladi.

Mavzuning dunyodagi eng yirik batareya işlab çiqaruvçisi CATL bilan bağliqligi kompaniya boş olimi Vu Kay nomi bilan izohlanadi. U 2026-yilgi forumlardan birida litiy-havo texnologiyasini uzoq muddatli tadqiqot yönalişlaridan biri deb atagan edi. Biroq CATL’ning yaqin yillardagi ustuvor yönalişlari natriy-ionli va töliq qattiq jismli batareyalardir. Naşr yozişiça, kompaniya 2000 km yuradigan seriyali avtomobil yoki bu texnologiyani tijoriy işga tuşiriş jadvalini e’lon qilmagan.

Litiy-havo kimyosining nazariy soliştirma energiyasi odatda taxminan 3505 Wh/kg deb körsatiladi, kislorod massasi hisobga olinmasa, bu körsatkiç 12 000 Wh/kg atrofida bölişi mumkin. Ammo ikkala raqam ham töliq avtomobil batareyasini emas, faqat elektrokimyoviy salohiyatni ifodalaydi: haqiqiy batareyaga elektrolit, elektrodlar, himoya qismlari va havoni boşqariş uskunalari ham kerak. Laboratoriya natijalari ham hozirça kamtarroq: masalan, 2024-yilda Jilin universiteti va Xitoy Fanlar akademiyasi olimlari yaratgan yassi element 757,5 Wh/kg ziçlikka va 241 zaryadlaş siklga erişgan.

CarNewsChina texnologiya yölidagi uç asosiy tösiqni sanab ötadi. Birinçisi — havoni boşqariş: batareyaga kislorod berilişi, namlik va karbonat angidrid esa kiritilmasligi kerak, çunki ular anod, elektrolit va katodni işdan çiqaradi. Ikkinçisi — qayta zaryadlaş va samaradorlik: zaryadlaş paytida litiy peroksidni yöqotiş qöşimça energiya talab qiladi, litiy-metall anodlar esa köp martalik sikllarda beqaror. Uçinçisi — avtomobilga faqat yuqori energiya ziçligi emas, tezlaniş uçun yetarli quvvat va batareya qutisiga siğadigan hajm ham kerak.

Naşr xulosasiga köra, 2000 km haqidagi da’volar hozirça CATL amalda namoyiş etgan imkoniyatni emas, balki nazariy ehtimolni tasvirlaydi. Xabarlarga köra, kompaniya litiy-havo texnologiyasini uzoq muddatli izlaniş zaxirasi sifatida körmoqda.